ปกครองประเทศไทยแบบใดดี

สถานการณ์บ้านเมืองของเราในวันนี้  อยู่ในภาวะที่เรียกได้ว่าใกล้หน้าสิ่วหน้าขวานไปแล้วก็ได้  สาเหตุเกิดจากอะไรนั้นก็คงจะทราบกันดีอยู่แล้ว  นั่นคือการเมืองการปกครองที่บกพร่อง  ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อนานมาแล้ว หากจะบอกว่าเป็นมาตั้งแต่เมื่อครั้งเปลี่ยนแปลงการปกครองโดยคณะราษฎร์ในปี 2475 กระทำรัฐประหารยึดอำนาจจากพระมหากษัตริย์ ก็น่าจะได้ เพราะในปีรุ่งขึ้นก็ยึดอำนาจกันเอง  แต่ฝ่ายทำการยึดอำนาจเกิดพ่ายแพ้จึงต้องเป็นกบฏ  นับแต่นั้นมา ปัญหาการเมืองการปกครองไทยจึงยุ่งอีนุงตุงนังมาจนทุกวันนี้

หากจะกล่าวกันอย่างตรงไปตรงมาแล้ว ปัญหาทั้งหลายทั้งปวงไม่ได้เกิดจากสิ่งใดนอกจากคน  คือคนที่ใช้อำนาจนั่นแหละเป็นต้นเหตุ หากคนใช้อำนาจอย่างเป็นธรรมคือมีธรรมเป็นอำนาจแล้ว  ไม่ว่าจะปกครองในรูปแบบใด  สังคมก็ย่อมสงบได้  แต่ถ้าคนใช้อำนาจไร้ศีลธรรมแล้ว ต่อให้มีโครงสร้างทางสังคมการเมืองเลิศเพียงใด  ก็ไม่อาจหาความสุขในสังคมได้

ดังนั้น การกระหายจะแก้ไขรัฐธรรมนูญของบรรดานักการเมืองส่วนหนึ่งในปัจจุบันนี้  ซึ่งกำลังเป็นหนึ่งในหลายปัญหาทางการเมือง  จึงไม่ใช่ทางออกที่แท้จริงของปัญหา  เพราะแม้จะแก้ไขให้ดีเพียงใด  หากคนใช้เป็นคนไม่ดี  รัฐธรรมนูญก็ย่อมไม่ดีไปด้วย ซ้ำร้ายหากคนไม่ดีมาแก้ไขก็ย่อมจะแก้ไขสิ่งดี ๆ ให้กลายเป็นสิ่งไม่ดีได้

สรุปอีกครั้งว่า ระบบจะดีได้ก็เพราะคนดีเป็นผู้ใช้งานระบบ  แม้ระบบไม่ดีหากคนดีเป็นผู้ใช้ ก็สามารถเอื้อประโยชน์ได้อย่างแน่นอน

พระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า  ตรัสถึงเรื่องการปกครองในโลกนี้ว่ามีอยู่ 3 รูปแบบ คือ อัตตาธิปไตย โลกาธิปไตย และธรรมาธิปไตย   อัตตาธิปไตยคือการปกครองโดยคน ๆ เดียว  โลกาธิปไตยคือการปกครองโดยยึดถือตามโลกคือหมู่คณะ  ซึ่งปัจจุบันนี้ย่อมสังเคราะห์เข้ากับระบอบประชาธิปไตยที่คนทั่วโลกยอมรับว่าเป็นระบอบที่ดีที่สุด  ส่วนธรรมาธิปไตยนั้นก็คือการปกครองที่ใช้ธรรมเป็นธงนำ  มีธรรมเป็นอำนาจ  ใช้อำนาจโดยธรรม

การปกครองแบบอัตตาธิปไตย โดยคน ๆ เดียวมีอำนาจอย่างเบ็ดเสร็จนั้น  หากมองในมุมของนักโลกาธิปไตยหรือนักประชาธิปไตย ต้องมองว่าเป็นการปกครองแบบเผด็จการ  เป็นเรื่องที่ไม่ถูกต้อง  แต่หากพิเคราะห์ให้ลึกซึ้งแล้ว  การปกครองแบบอัตตาธิปไตยหากคนที่มีอำนาจเป็นผู้มีศีลธรรม มีจิตใจที่จะกระทำเพื่อผู้อื่น ย่อมจะก่อเกิดประโยชน์อย่างมหาศาลแก่สาธารณชนเช่นกัน

ในประวัติศาสตร์ไทย ก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ.2475 รูปแบบการปกครองของไทยไม่ต่างจากแบบอัตตาธิปไตย นั่นคือพระมหากษัตริย์ทรงมีอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาดแต่พระองค์เดียว  ซึ่งทรงใช้อำนาจดังกล่าวสร้างความเจริญแก่ประเทศชาติอย่างใหญ่หลวง   ดังที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านต่าง ๆ รวมถึงวางรากฐานการศึกษาสมัยใหม่แก่สังคมไทย  ก่อประโยชน์อย่างอเนกอนันต์นับเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน นี่เป็นตัวอย่างของปกครองในรูปแบบอัตตาธิปไตยโดยคนดี

การปกครองรูปแบบโลกาธิปไตยหรือประชาธิปไตย ที่ยึดถือมติของหมู่คณะเป็นสำคัญ  ซึ่งประเทศไทยและประเทศอีกครึ่งค่อนโลกต่างนำมาเป็นหลักในการปกครองบ้านเมืองของตน  การปกครองแบบนี้แม้จะดูเหมือนเป็นรูปแบบที่ดีที่สุดที่เหมาะสมกับยุคปัจจุบัน  แต่เงื่อนไขก็อยู่ที่ผู้ใช้อำนาจเช่นกัน หากหมู่คณะที่ใช้อำนาจในฐานะตัวแทนของปวงชนมีศีลธรรมและความซื่อสัตย์ ผลก็ย่อมจักดี หากเป็นกลุ่มคนที่ไม่มีศีลธรรมและไร้ความซื่อสัตย์ ผลก็ย่อมร้าย  ซึ่งเชื่อกันว่า สังคมไทยปัจจุบันที่วุ่นวายอยู่ขณะนี้ เป็นผลมาจากการปกครองของหมู่คณะที่ไม่มีศีลธรรม ไร้ความซื่อสัตย์ แม้ปัจจุบันจะมีหมู่คณะใหม่ที่มีภาพพจน์ว่าเป็นผู้มีศีลธรรมและความซื่อสัตย์ พยายามแก้ไขปัญหา แต่ก็ยังไม่คืบหน้าไปเท่าใดนัก

การปกครองแบบธรรมาธิปไตย โดยใช้ธรรมนำอำนาจ  ใช้อำนาจโดยความเป็นธรรม นับเป็นการปกครองที่สมบูรณ์แบบ  ซึ่งอาจจะยังคงห่างไกลจากสังคมมนุษย์ในปัจจุบัน  เพราะคุณภาพของมนุษย์โดยรวมยังไม่สามารถพัฒนาไปถึงจุดนั้นได้  แต่มนุษย์บางกลุ่ม บางชุมชนที่มีคุณภาพเต็มที่แล้ว ก็ใช้รูปแบบธรรมาธิปไตยจัดการดูแลชุมชนของตนได้เป็นอย่างดี

มาถึงคำถมสำคัญนั่นคือ ประเทศไทยจะใช้การปกครองแบบใดดี จึงจะพากันไปรอดจากสถานการณ์หน้าสิ่วหน้าขวานในปัจจุบันนี้ หรือมองไปข้างหน้าแบบพวกชอบมองโลกในแง่ร้ายว่า หลังจากคนไทยทำร้ายทำลายกันจนล้มตายแล้วได้สติกลับคืนมาในคราวนี้  จากนั้นเราจะปกครองประเทศของเราแบบใดดี  เรามีคุณภาพถึงระดับใดใน 3 ระดับนี้

ใครคำตอบมีไหมครับ หรือคำตอบนั้นล่องลอยอยู่ในสายลม!

……..
โกศล อนุสิม จากคอลัมน์ เรียนธรรมในธุรกิจ หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ

• เหตุผลที่ผมเลือก สข. จากพรรคประชาธิปัตย์ (0)
• ว่าด้วยการปฏิรูป (0)
• บ่นบ้าเรื่องการเมืองไทยแต่ไม่เบื่อ (0)
• เลือกสีของพระเจ้าอยู่หัว (1)
• อำนาจวิถี ๓ ทางขึ้นสู่อำนาจ (0)