น่ากลัวเพราะข้อมูลข่าวสารที่ถูกสร้างขึ้นมานั้น ไม่ได้ผ่านการตรวจสอบ ผู้จัดทำสามารถต่อเติม เสริมแต่ง บิดเบือน หรือแม้กระทั่งเอาความเท็จมาเผยแพร่ให้คนอ่านรับรู้ได้ อันตรายอยู่ตรงที่ ถ้าคนอ่านๆแล้วเกิดเชื่อถือว่านั่นเป็นข้อมูลที่แท้จริง ทั้งๆที่เป็นเท็จ หรือผ่านการเสริมแต่งมา ก็จะทำให้เข้าใจผิด นำไปสู่ความเชื่อที่ผิด และลงท้ายด้วยการกระทำที่ผิดได้

ที่น่าเป็นห่วงในขณะนี้ก็คือ การใช้สื่อดังกล่าวเพื่อเป้าหมายทางการเมือง มีการให้ข้อมูลข่าวสารที่ให้ร้ายฝ่ายอื่น สร้างความชอบธรรมให้ฝ่ายตน ข่าวสารสามารถแพร่กระจายไปได้อย่างรวดเร็วผ่านการส่งต่อแบบปากต่อปาก ยากแก่การควบคุม

การรับรู้ข่าวสารผ่านสื่อดิจิตอล ไม่เพียงแต่เฟซบุ๊ค หรือทวิตเตอร์เท่านั้น สื่ออื่นๆ เช่น เว็บไซต์ บล็อก อีเมล์ เอสเอ็มเอสผ่านโทรศัพท์ เป็นต้น ล้วนเสี่ยงต่อการได้รับข้อมูลที่เป็นเท็จ หรือข้อมูลที่ผ่านการต่อเติมเสริมแต่งเพื่อประโยชน์ของผู้ส่ง ดังนั้น จึงต้องใช้ปัญญาพิจารณาใคร่ครวญให้ดี ก่อนที่จะเชื่อหรือไม่เชื่อ

โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่กำลังต่อสู้แย่งชิงทางการเมืองในปัจจุบัน มีการใช้สื่อดิจิตอลเป็นเครื่องมือโฆษณาชวนเชื่อย่างแพร่หลาย มีการปล่อยข่าวลือ ข่าวลวง ข่าวพรางกันอย่างขนานใหญ่ ดังนั้น ก่อนที่จะเชื่อใคร จะเลือกข้างฝ่ายใด ก็ต้องพิจารณาให้นัก จำต้องหาข้อมูลจากแหล่งอื่นมาเทียบเคียงด้วย

เว้นเสียแต่บรรดาสาวกผู้ติดตามของแต่ละฝ่าย คงเชื่อฝ่ายที่ตนรักอย่างไม่สงสัย ไม่ต้องหาเหตุผลใดๆ ซึ่งเป็นธรรมชาติของฝูงชน แต่เราสำหรับผู้ที่ตัดสินใจเรื่องต่างๆด้วยข้อเท็จจริง ด้วยผลประโยชน์ของบ้านเมือง ไม่เลือกข้างแบบไร้สติ จำต้องฟังหูไว้หู อย่าเชื่อข้อมูลข่าวสารที่ส่งผ่านสื่อดิจิตอลกันโดยทันที อาจถูกหลอกเอาได้

ตอนนี้กำลังฝุ่นตลบ ระวังฝุ่นจะเข้าตานะครับ โปรดช่วยกันอยู่นิ่งๆให้ฝุ่นจาง จะได้รู้ว่าอะไรเป็นอะไร ถ้าต่างคนต่างเข้าไปคลุก ฝุ่นก็จะยิ่งคลุ้ง มองอะไรไม่เห็น อันตรายต่อทุกคนรวมถึงประเทศชาติของเราด้วย

อย่าตกเป็นเหยื่อของคนบางกลุ่มที่ใช้แผนลับลวงพรางผ่านสื่อดิจิตอล โปรดใช้ปัญญานะครับ.

• ทักษิณติดตามใครในทวิตเตอร์? (1)
• คลิปวิดีโอโฆษณาสินค้าในนิตยสาร นวัตกรรมจากจินตนาการ (2)
• 5 เรื่องน่าเบื่อในโลกออนไลน์ปี 2552 (6)

มองในแง่การตอบสนองความต้องการของคน สื่อดิจิตอลนับว่าสร้างความสะดวกสบาย รวดเร็ว ทันใจ ให้แก่ผู้ใช้งาน ยกตัวอย่างโทรศัพท์มือถือที่ต่ออินเตอร์เน็ตได้ ที่เรียกสมาร์ทโฟน (Smart Phone) บ้าง ทัชโฟน (Touch Phone) บ้าง ซึ่งใช้งานได้ทั้งในฐานะเครื่องโทรศัพท์และเครื่องคอมพิวเตอร์ขนาดจิ๋ว สามารถเชื่อมโยงกับเครือข่ายอินเตอร์เน็ต รับส่งข้อมูลได้แทบจะไม่ต่างคอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะหรือคอมพิวเตอร์โน้ตบุค นอกจากจะเป็นเครื่องมือในการรับและส่งข้อมูลข่าวสารแล้ว ยังสามารถใช้เป็นเครื่องมือผลิตข่าวสารแบบง่ายๆได้อีกด้วย นั่นคือ ถ่ายภาพนิ่งและเคลื่อนไหว ที่เรียกว่าคลิปวิดีโอ และบันทึกเสียงที่เรียกว่าคลิปเสียงหรือทำทั้งสองอย่างพร้อมๆกันได้

ความสะดวกสบายของผู้ใช้งานทำให้ผู้ให้บริการที่เป็นเจ้าของเทคโนโลยี สามารถใช้สื่อดิจิตอลแสวงหาผลประโยชน์ได้อย่างไม่มีที่สิ้นสุด นักการตลาดจึงอาศัยสื่อดิจิตอล เป็นเครื่องมือในการนำเสนอข้อความโฆษณารูปแบบต่างๆที่เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายทั้งในระดับกว้างและเจาะจงกลุ่มได้มากขึ้น

สิ่งที่น่าเป็นห่วงก็คือ สื่อดิจิตอลตอบสนองความต้องการของทั้งผู้รับสื่อและใช้สื่อได้สะดวกสบายขึ้น จนอาจจะทำให้เกิดการละเมิดความเป็นส่วนตัวและอาจลุกลามไปถึงสิทธิส่วนบุคคลได้ ตัวอย่างเช่น การส่งข้อความสั้น หรือเอสเอ็มเอสโฆษณาสินค้าและบริการต่างๆไปถึงผู้ใช้โทรศัพท์ โดยที่ไม่ได้ขอรับบริการ สร้างความรำคาญและเสียเวลาเป็นอย่างมาก หรือการส่งข้อความไปถึงกลุ่มผู้รับข่าวสารที่สมัครใจรับข่าวสารอย่างใดอย่างหนึ่ง ในลักษณะตอกย้ำซ้ำไปซ้ำมาจนอาจทำให้เกิดการครอบงำขึ้นได้ รวมไปถึงการใช้เป็นเครื่องมือในการเผยแพร่ข้อความ ภาพและเสียงที่เป็นการละเมิดสิทธิส่วนบุคคลและผิดกฎหมาย เช่น คลิปภาพและเสียง ดังที่ปรากฏอยู่เสมอๆ แม้แต่นายกรัฐมนตรีก็ยังตกเป็นเหยื่อของการใช้สื่อดิจิตอลในทางที่ผิด โดยมีผู้ไม่ประสงค์ดีตัดต่อคลิปเสียงเผยแพร่ ดังที่เป็นข่าวเมื่อไม่นานมานี้

ความจริงนั้น เครื่องมือทุกชนิดล้วนมีข้อดีและข้อเสีย มีทั้งประโยชน์และโทษ ขึ้นอยู่กับผู้ใช้ว่าจะใช้ไปในทางใด ดังเช่นมีดแกะสลัก เมื่ออยู่ในมือช่างย่อมเป็นเครื่องมือในการสร้างสรรค์งานศิลปะอันงดงาม แต่ถ้าหากอยู่ในมือคนไม่ดีก็กลายเป็นอาวุธในการทำร้ายผู้อื่นได้ สื่อดิจิตอลก็เช่นกัน หากผู้ใช้งานขาดความรับผิดชอบต่อตนเองและผู้อื่น ไม่มีคุณธรรมและจริยธรรม ก็เป็นเครื่องมือสร้างความเสียหายได้

ที่สำคัญ การใช้งานสื่อดิจิตอล โดยเฉพาะผู้รับสารนั้น จะต้องมีวิจารณญาณในการรับข้อมูลข่าวสาร แม้จะสะดวกสบายแต่ก็ควรจะใช้ปัญญาในการพิจารณาว่าข้อมูลข่าวสารที่ได้รับนั้นมีประโยชน์มากน้อยเพียงใด หากทำได้ก็จะรอดพ้นจากการถูกครอบงำและละเมิดความเป็นส่วนตัว รวมถึงสิทธิส่วนตนได้

หากเชื่อไปทั้งหมด ก็อาจจะตกเป็นเหยื่อของลัทธิบริโภคเกินความเป็นที่เผยแพร่โดยนักการตลาดทั้งหลายที่รุกเงียบผ่านสื่อดิจิตอล จนอาจจะถูกละเมิดและถูกครอบงำโดยไม่รู้ตัว.

โกศล อนุสิม
11 กันยายน 2552

• สวัสดีปีใหม่ ๒๕๕๓ (6)
• ทักษิณ ชินวัตร กับทวีตเตอร์ : พลังของสื่อดิจิตอล (0)
• คลิปวิดีโอโฆษณาสินค้าในนิตยสาร นวัตกรรมจากจินตนาการ (2)
• คลิปเสียงนายกฯ ฟังหูไว้หูแบบรู้ทันสื่อ (0)
• พ่อผมตายแล้วยังสอนพุทโธ (16)

นี่เป็นบทเรียนอีกบทหนึ่งของสังคมเกี่ยวกับการรับและเสพสื่อ โดยเฉพาะสื่อนอกระบบที่สามารถจัดทำขึ้นได้อย่างง่ายดายเพราะความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี และมีช่องทางในการเผยแพร่อย่างหลากหลาย ที่ง่ายและสะดวกที่สุดก็คือการเผยแพร่ผ่านอินเตอร์เน็ตโดยอาศัยอีเมล์ เมื่อใครสักคนได้อ่านหรือฟังแล้วเกิดความสนใจ อยากให้คนอื่นรู้ด้วยก็จะส่งต่อไปเป็นทอดๆ โดยส่งได้ไม่จำกัดจำนวนคนและจำนวนครั้ง ดังนั้น จึงทำให้เผยแพร่ต่อไปอย่างรวดเร็ว จนในที่สุดก็กระจายมาสู่สื่ออื่นๆ จนกลายเป็นที่รับรู้ของสังคมในวงกว้าง

บทเรียนที่สังคมไทยได้รับจากเรื่องการเผยแพร่คลิปเสียงของนายกรัฐมนตรีในครั้งนี้ก็คือ

1. เรียนรู้ว่าสื่อนั้นมีทั้งด้านดีและด้านไม่ดี ไม่ว่าสื่อชนิดใด ขึ้นอยู่กับการใช้งาน ซึ่งเกี่ยวข้องกับจิตสำนึกของผู้ใช้ หากผู้ใช้มีจิตสำนึกที่ดีย่อมใช้สื่อไปในทางที่สร้างสรรค์ เป็นประโยชน์ต่อตนเองและผู้อื่น กระจายไปสู่ สังคม ในทางกลับกัน ถ้าใช้ไม่ดีก็จะเป็นโทษทั้งแก่ตนเอง ผู้อื่น และสังคม

2. เรียนรู้ว่าการรับและเสพสื่อควรที่จะต้องใช้ปัญญาพิจารณาอย่างรอบคอบ ไม่ตกเป็นเหยื่อของข่าวลือที่มาตามสื่อ ไม่เห็นด้วยเพียงเพราะว่าข้อมูลนั้นตรงกับความคิด ความเห็นและความเชื่อของตน หากคนไทยส่วนหนึ่งเชื่อในข้อมูลที่มากลับคลิปเสียงนั้น ถึงกับออกมาชุมนุมแสดงความไม่พอใจนายกรัฐมนตรี ย่อมจะตรงกับวัตถุประสงค์ของผู้จัดทำ ซึ่งแน่นอนว่า ไม่มีเจตนาดีต่อบ้านเมืองอย่างแน่นอน

3.เรียนรู้ว่าเรื่องที่คนทั่วไปเข้าใจว่าเป็นเรื่องธรรมดานั้นแท้จริงแล้วอาจไม่ใช่ เช่น เรื่องคลิปเสียงของนายกฯ อาจจะเข้าใจว่าเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับนายกรัฐมนตรีที่ชื่อนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ซึ่งเป็นปัจเจกบุคคลเท่านั้น แต่ความจริงแล้วเกี่ยวข้องถึงความมั่นคงของชาติ ซึ่งเป็นเรื่องใหญ่ เพราะนายกรัฐมนตรีนั้นคือผู้นำสูงสุดฝ่ายบริหาร การกระทำใดๆของนายกรัฐมนตรีในทางการเมืองย่อมผูกพันกับประเทศชาติ

ปัจจุบันเทคโนโลยีพัฒนาไปมาก สื่อดิจิตอลมีบทบาทสำคัญในการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร ประชาชนซึ่งเป็นผู้รับสื่อทั้งโดยตั้งใจและโดยไม่ตั้งใจ สมควรที่จะใช้วิจารณญาณให้มาก พุดง่ายๆก็คือ ฟังหูไว้หู อย่าพึงเชื่อโดยทันที แม้ว่าข่าวสารนั้นจะตรงกับความคิดเห็นของตน เพราะอาจตกเป็นเหยื่อของผู้ประสงค์ร้ายได้

ผลจาการหลงเชื่อโดยไม่ไตร่ตรองให้ดี ไม่เพียงแต่เกิดผลเสียกับตัวเองเท่านั้น แม้ผู้อื่นและสังคมโดยรวมก็จะได้รับผลเสียด้วย หากเราเชื่อแล้วทำในสิ่งที่ไม่ถูกต้องตามข้อมูลที่ได้รับมาผิดๆนั้น.

โกศล อนุสิม
2 กันยายน 2552

• ระวังสื่อดิจิตอล รุกเงียบ ละเมิดและครอบงำ (0)
• ทักษิณ ชินวัตร กับทวีตเตอร์ : พลังของสื่อดิจิตอล (0)
• “สื่อยุคดิจิตอล: หรือถึงคราวหมาเฝ้าบ้านเจอศัตรูที่ลื่นไหลจริงๆ” (0)
• ดิจิตอลมีเดียรุกสื่อสิ่งพิมพ์ เอาคลิปวิดีโอใส่ในนิตยสาร (2)

เมื่อการใช้สื่อกระแสหลักทั้งในและต่างประเทศเริ่มไม่ได้ผลเท่าที่ควรจะเป็นแล้ว ก็หันมาใช้สื่อสมัยใหม่หรือสื่อดิจิตอลในการสร้างจุดสนใจให้แก่ตนเอง ทั้งการสร้างเว็บไซต์ เว็บบล็อก และล่าสุดก็ได้ใช้ทวิตเตอร์ (Twitter) ซึ่งเป็นชุมชนออนไลน์ที่กำลังเป็นที่นิยมของคนใช้อินเตอร์เน็ตเป็นกระบอกเสียงในการสื่อสาร ซึ่งถือได้ว่าประสบความสำเร็จเป็นอย่างดี โดยมีเรื่องสำคัญ 2 เรื่องที่ทำให้ผู้คนหันมาสนใจอีกครั้ง นั่นคือ

เรื่องแรก กรณีนายกรัฐมนตรีอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ได้ส่งข้อความไปถึงในช่วงวันเกิด โดยได้คัดข้อความจากการให้สัมภาษณ์รายการเชื่อมั่นประเทศไทยฯ ส่งไป ทำให้ปรากฏเป็นข่าวตามสื่อต่างๆทั่วประเทศ แม้ภายหลังจะมีการออกมาชี้แจงว่า เป็นการดำเนินการของทีมงานมิใช่ตัวนายกรัฐมนตรี แต่ก็ทำให้ข่าวของ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร กลับมาเป็นที่สนใจของสาธารณชนอีกครั้ง

เรื่องที่สอง กรณีลงคะแนนเสียงเลือก ทวิตเตอร์โหวตในหมู่ผู้ใช้คนทย ปรากฏว่า พ.ต.ท.ทักษิณได้รับคะแนนโหวตสูงสุด ทำให้เกิดการวิพากษ์วิจารณ์ว่ามีความไม่ชอบมาพากล โดยตั้งข้อสงสัยว่า อาจมีการจัดตั้งคะแนนโหวต ไม่ใช่จากผู้ใช้ทวิตเตอร์ที่แท้จริง แต่จะเป็นอย่างไรก็ตาม กรณีนี้ก็ทำให้ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร กลายเป็นจุดสนใจในชุมชนสื่อดิจิตอล

นี่ย่อมถือได้ว่า พ.ต.ท.ทักษิณนั้น มีความเชี่ยวชาญในการใช้สื่อให้เป็นประโยชน์แก่ตนเอง สร้างจุดสนใจได้อย่างดียิ่ง ส่วนเนื้อหานั้นอาจไม่มีอะไรใหม่ ในกรณีทวิตเตอร์นั้น หากสังเกตให้ดีแล้วก็จะเห็นได้ชัดว่า ผู้คนสนใจเรื่องที่ พ.ต.ท.ทักษิณใช้ทวิตเตอร์ แต่ไม่ได้สนใจว่าใช้ทวิตเตอร์ทำอะไร หรือมีเนื้อหาอะไร พ.ต.ท.ทักษิณ ทวีตส์ (tweets) อะไร ดังนั้น ในแง่การทำให้ตนเองเป็นที่สนใจ พ.ต.ท.ทักษิณประสบความสำเร็จเป็นอย่างยิ่ง แต่ในแง่การ “สื่อสารอะไร” นั้น ยังเป็นที่สงสัย เพราะ พ.ต.ท.ทักษิณทวีตส์ไม่มากนัก (ขณะเขียนต้นฉบับนี้ เวลา 05.05 น. ของวันที่ 6 สิงหาคม 2552 พ.ต.ท.ทักษิณ tweets ทั้งหมด 44 ครั้ง มี following 4 คน และ follower 10,196 คน—อ่านเรื่องเพิ่มเติม ทักษิณติดตามใครในทวีตเตอร์)

แม้จะยังไม่มีเนื้อหาสาระมากถึงขั้นที่จะทำให้คนได้ประโยชน์อย่างเป็นชิ้นเป็นอันจากการติดตาม แต่ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ได้ประโยชน์จากการใช้สื่อดิจิตอลอย่างทวีตเตอร์และสื่อดิจิตอลอื่นๆแล้วอย่างเต็มที่ ซึ่งพลังของสื่อดิจิตอล ไม่ว่าจะเป็น ไฮไฟว์ (HI5) เฟสบุ๊ค (Facebook) เว็บไซต์และบล็อก (Weblog) รวมถึงทวีตเตอร์ ต่างก็พิสูจน์มาแล้วว่าเปี่ยมพลังอย่างยิ่ง ซึ่งกรณีศึกษาที่สำคัญคือ ความสำเร็จของประธานาธิบดีบารัค โอบามา แห่งสหรัฐอเมริกา ที่ใช้สื่อดิจิตอลดังกล่าวเป็นเครื่องมือในการสื่อสารกับสาธารณชนเพื่อสร้างคะแนนนิยมให้ตนเอง

การก้าวเข้ามาใช้สื่อดิจิตอลอย่างเต็มตัวของ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร จะเกิดผลเช่นไรในระยะยาว ก็ต้องติดตามต่อไป แต่สิ่งที่ต้องการชี้ให้เห็นในที่นี้ก็คือ พลังของสื่อดิจิตอลนั้นไม่ใช่เรื่องเล่นๆอีกต่อไป เพราะทุกภาคส่วนทั้งปัจเจกบุคคล องค์กรภาครัฐ องค์กรธุรกิจ แม้กระทั่งองค์กรนอกกฎหมายต่างก็หันมาใช้สื่อดิจิตอลเป็นกระบอกเสียงของตนมากขึ้น.

อ่านเรื่องน่าสนใจอื่นๆ :

“สื่อยุคดิจิตอล: หรือถึงคราวหมาเฝ้าบ้านเจอศัตรูที่ลื่นไหลจริงๆ”
Digital Media = Digital Marketing : ใครถึงก่อนได้เปรียบกว่า
ลุงทักษิณ vs. เฮียอภิสิทธิ์ บน twitter ของปลอมดอกจะบอกให้

• ประเทศไทย…จะเดินไปสู่หนไหนกันดี (0)
• ประโยชน์ของ Social Networking (0)
• ประเทศไทยบนกล่องระเบิดที่มีสายชนวนพร้อมจุด (0)
• ทักษิณติดตามใครในทวิตเตอร์? (1)
• ดิจิตอลมีเดียรุกสื่อสิ่งพิมพ์ เอาคลิปวิดีโอใส่ในนิตยสาร (2)

พันทาง น. เรียกไก่ที่พ่อเป็นอู แม่เป็นแจ้ ว่า ไก่พันทาง ภายหลังเรียกเลยไปถึงสัตว์ที่พ่อแม่ต่างพันธุ์กันจนถึงสิ่งต่างชนิดบางอย่างที่แกมกัน

วิบัติ น. พิบัติ,ความฉิบหาย,ความเคลื่อนคลาด,ความผิด,โทษ

พัฒนาการ น. การทำความเจริญ, การเปลี่ยนแปลงในทางเจริญขึ้น, การคลี่คลายไปในทางดี

การค้นหาความหมายของคำทั้งสามคำดังกล่าว เพื่อที่จะใช้เป็นกรอบในการพิจารณาคำหลายคำที่มาจากภาษาต่างประเทศผสมกับคำไทยที่เราใช้กันอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน ว่ามีผลต่อภาษาไทยอย่างไร จะเป็นไปในทางส่งเสริมให้ภาษาเกิดความงอกงามหลากหลาย หรือจะทำให้ภาษาไทยค่อยๆตายไป

ในปัจจุบันการสื่อสารระหว่างสังคมเป็นไปอย่างเสรีและรวดเร็ว ผ่านเครื่องมือสื่อสารที่ทันสมัย เกิดการเชื่อมโยง ถ่ายดอน และแลกเปลี่ยนภาษากันอย่างกว้างขวาง จนมีผู้แสดงความห่วงใยกันว่า ภาษาไทยซึ่งเป็นภาษาถิ่นของไทยจะถูกทำลายจนสูญเสียเอกลักษณ์ เพราะรับเอาคำจากภาษาต่างประเทศโดยเฉพาะภาษาอังกฤษมาใช้มาก ทั้งโดยการรับมาทั้งคำ และการนำมาผสมกับคำในภาษาไทยจนกลายเป็นคำพันทาง ที่มีทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษในคำเดียวกัน

ผมเคยเขียนถึงคำในลักษณะนี้มาก่อนแล้วในเรื่อง “อินแฮง” แต่ครั้งนั้นเขียนในแง่ความหมายเพียงอย่างเดียว แต่ในที่นี้ จะขอวิเคราะห์ในแง่ผลกระทบของคำพันทางเหล่านี้ ที่มีต่อภาษาไทย

ก่อนจะถึงเรื่องคำพันทางในปัจจุบัน ขอย้อนความถึงลักษณะของภาษาไทยที่เคยเรียนมาตั้งแต่ชั้นประถมต้น ครูสอนว่า คำในภาษาไทยเป็นคำเดี่ยวเช่นเดียวกับภาษาจีน ต่อมาได้รับอิทธิพลความคิดความเชื่อจากขอม (บรรพบุรุษของนายฮุนเซ็นและชาวเขมรในปัจจุบัน) ในเรื่องการปกครองแบบเทวราชา คือพระราชาเป็นสมมติเทพ อันเริ่มตั้งแต่สมัยปลายสุโขทัยต่ออยุธยา ดังนั้นจึงรับเอาคำจากภาษาขอมมาใช้เป็นคำราชาศัพท์ โดยขอมก็รับมาจากแขกอินเดียอีกต่อหนึ่ง เมื่อพระพุทธสาสนาเจริญรุ่งเรืองในสยาม เราก็รับภาษาแขกมาใช้โดยตรง ดังนั้น คำในภาษาไทยจึงมีทั้งคำแขกและคำเขมรอยู่เป็นอันมาก

คำภาษาไทยเป็นคำเดี่ยวมีพยางค์เดียวเป็นส่วนมาก ชื่อคนก็เป็นคำเดี่ยว เช่น สา สี มี มา คือสัตว์ก็เป็นคำเดี่ยว เช่น หมู หมา กา ไก่ ชื่อสถานที่ก็เป็นคำเดี่ยว เช่น เรือก สวน นา ไร่ ห้วย หนอง คลอง บึง เป็นต้น เมื่อรับเอาภาษาขอมกับแขกมาใช้ก็เป็นคำที่มีหลายพยางค์ เช่น หมู ก็กลายมาเป็น สุกร ส่วน หมา ก็กลายเป็น สุนัข เป็นต้น คำพูดก็เปลี่ยนจาก กู มาเป็น กระผม ข้าพเจ้า ข้าพระพุทธเจ้า ฯลฯ มึงก็กลายเป็น คุณท่าน พระคุณท่าน พณฯท่าน พระองค์ท่าน ฯลฯ ซึ่งส่วนมากแล้ว คำที่รับมาจากขอมและแขกนั้น ใช้กันในราชสำนักและสังคมชั้นสูงก่อน ต่อมาจึงแพร่หลายมาสู่ชนชั้นอื่นๆในสังคม จนปัจจุบันนี้ภาษาไทยเต็มไปด้วยคำเขมรและคำแขก โดยเฉาพะชื่อคนนั้น ถ้าไม่ใช่แขกก็ดูเหมือนว่าจะเชย
ดังนั้นจึงเห็นได้ว่า คำภาษาขอมและแขกที่เคยแปลกปลอมเมื่อหลายร้อยปีก่อน ตอนนี้กลายเป็นคำไทยไปแล้ว แม้แต่ชื่อ “โกศล” ก็เป็นคำแขก แปลว่า ดี ฉลาด เมื่อรวมกับคำภาษาฝรั่งคือ “ทอล์ค” กลายเป็นคำใหม่คือ “โกศลทอล์ค” จึงเป็นคำไทยที่มาจากภาษาแขกผสมกับคำฝรั่งกลายเป็นคำพันทางคำใหม่ที่มีเชื้อสายทั้งแขกไทย ฝรั่ง หากแปลโดยอาศัยความหมายดั้งเดิมก็ได้ใจความว่า “การพูดดี พูดอย่างชาญฉลาด” นั่นเอง

คำพันทางในลักษณะนี้มีอยู่เป็นจำนวนมาก ดังนั้น จึงเป็นที่มาของคำถามที่ว่า คำทั้งหลายเหล่านี้ ทำให้ภาษาไทยวิบัติ หรือเป็นพัฒนาการของภาษา

ในความคิดของผมนั้น เห็นว่า คำพันทางที่เป็นการผสมระหว่างคำไทยกับคำฝรั่ง หากใช้โดยความจำเป็นและเหมาะสมแล้ว ย่อมไม่ถือว่าเป็นเรื่องภาษาวิบัติแต่อย่างใด เช่นเดียวกับที่คนไทยสมัยโบราณรับเอาคำขอมและคำแขกมาใช้จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของภาษาไทยไปแล้ว โดยความหมายของคำที่รับมานั้นก็นำมาใช้ในบริบทของสังคมไทย หลายๆคำจึงมีความหมายผิดเพี้ยนเปลี่ยนผันไปจากความหมายของเจ้าของภาษา เมื่อมองในแง่ภาษาไทยแล้ว การรับเอาคำเหล่านั้นมาย่อมเป็นการแตกหน่อเติบโตสร้างพืชพันธุ์ทางภาษาให้หลากหลายขึ้น ความวิบัติจึงเกิดขึ้นกับเจ้าของภาษาคือขอมกับแขก เพราะถูกนำเอาแปลงเป็นของเราไปเรียบร้อยโรงเรียนไทย

การที่เรานำคำภาษาขอมและแขกมาใช้ในสมัยก่อน ก็ไม่ต่างจากการนำภาษาฝรั่งมาใช้ในปัจจุบัน นั่นคือ คำบางคำไม่สามารถบัญญัติคำที่เหมาะสมในภาษาไทยขึ้นมาใช้ได้ หรือบัญญัติขึ้นมาแล้วก็ไม้เหมาะสมที่จะใช้ เช่น ปัญหาของการบัญญัติคำคำว่า Hardware กับ Software โดยราชบัณฑิตยสถานได้บัญญัติไว้แต่ไม่มีใครนำมาใช้ ยังคงเรียกทับศัพท์ว่า ฮาร์ดแวร์ กับ ซอฟท์แวร์ แต่คำบางคำ เช่น Vision ที่บัญญัติเป็น วิสัยทัศน์ กลับนำมาใช้จนแพร่หลายเป็นต้น

เมื่อมีปัญหาเรื่องการบัญญัติคำขึ้นใช้แทนคำภาษาต่างประเทศ การนำคำนั้นมาใช้โดยตรงจึงเป็นเรื่องจำเป็น ตัวอย่างหนึ่งที่เห็นได้ชัดก็คือ คำว่า Blog, Blogger ที่ยังไม่มีการบัญญัติศัพท์ขึ้นมาใช้ ดังนั้นจึงต้องใช้คำทับศัพท์ไปจนกลายเป็นเรื่องปกติ คำว่า Blog ในภาอังกฤษจึงเป็นคำว่า บล็อก ในภาษาไทย คำว่า Blogger ก็กลายเป็น บล็อกเกอร์ และทำให้เกิดคำตามมาอีกหลายคำ เช่น การเขียนบล็อก การทำบล็อก การแต่งบล็อก บล็อกศาสตร์ บล็อกศึกษา บล็กเกอร์ไทย ชมรมบล็อกเกอร์ เป็นต้น ซึ่งเชื่อแน่ว่าคำพันทางเหล่านี้จะเป็นคำที่ใช้กันอย่างแพร่หลายและเป็นการถาวร แม้จะมีการบัญญัติศัพท์ขึ้นมาภายหลัง ก็อาจจะไม่ได้รับการยอมรับจากผู้ใช้

กล่าวโดยสรุป สาเหตุที่เกิดคำพันทางขึ้นมานั้นเพราะข้อจำกัดทางด้านภาที่ไม่สามารถบัญญัติศัพท์ขึ้นมาใช้แทนคำที่รับมาจากต่างภาษาได้ จึงมีความจำเป็นที่จะต้องใช้คำภาษาต่างประเทศผสมกับคำท้องถิ่นเพื่อให้มีคำเพียงพอแก่การใช้งาน การเกิดขึ้นของคำในลักษณะนี้มีกันทุกชาติทุกภาษา จึงไม่ใช่เรื่องที่จะต้องห่วงใยกันเกินขนาดแต่อย่างใด

สิ่งที่น่าเป็นห่วงก็คือ การใช้คำต่างประเทศอย่างพร่ำเพรื่อ เช่น การพูดไทยคำฝรั่งคำ ทั้งๆที่มีคำภาษาไทยใช้แทนกันได้ โดยส่วนมากแล้วจะอยู่ในหมู่ผู้มีการศึกษาทั้งหลาย ชนชั้นนำทั้งปวง ที่นิยมแสดงภูมิความรู้กันด้วยคำภาษาต่างประเทศ นี่ต่างหากจึงน่าเป็นห่วง เพราะจะเป็นแบบอย่างให้แก่คนอื่นๆ โดยเฉพาะเยาวชนที่อยู่ในวัยแห่งการเลียนแบบอย่าง อาจจะเข้าใจผิดเอาได้ว่า ความเก่งนั้นต้องแสดงออกด้วยการพูดภาษาไทยควบภาษาต่างประเทศ ทั้งที่เป็นคำที่มีความหมายเดียวกัน

ขอฝากไว้กับผู้อ่านทั้งหลาย ซึ่งส่วนหนึ่งก็คือบล็อกเกอร์ที่เป็นผู้ใหญ่แล้ว ในฐานะที่เราเป็นสื่อภาคพลเมือง ก็ขอให้พิจารณาเรื่องการใช้ภาษาไว้ตรงนี้ด้วยครับ หากไม่จำเป็นจะต้องใช้ภาษาต่างประเทศก็ขอให้ใช้ภาษาไทยเป็นพื้น แต่ถ้าหากจะใช้ก็ขอให้ใช้อย่างพอเหมาะ เราจะได้เป็นแบบอย่างที่ดีแก่เยาวชนที่ได้อ่านบล็อกของเราผมเองก็จะใช้เท่าที่จำเป็น จะได้ไม่ทำให้ภาษาวิบัติ แต่เพื่อให้เกิดพัฒนาการทางภาษาที่งอกงาม งอกเงย และหลากหลายต่อไป.

• ขออภัยครับ ยังไม่มีเรื่องที่มีเนื้อหาใกล้เคียงกัน

ดังนั้นศัตรูของหมาเฝ้าบ้าน หรือเจ้าของบ้านก็คือคนแปลกหน้า โจรผู้ร้าย คนไม่ดี ที่มุ่งหวังจะมาขโมยทรัพย์สินของเจ้าของบ้านนั่นเอง

บทบาทของสื่อจึงเป็นบทบาทที่สะท้อนข้อเท็จจริงของสังคม ปกปักรักษาผลประโยชน์สาธารณะ ทำหน้าที่ให้ข้อมูลข่าวสาร ให้ความรู้แก่ประชาชนอย่างถูกต้องตรงกับความเป็นจริง สื่อจึงเป็นเครื่องมืออันสำคัญยิ่งของสังคม คอยตรวจตราหาความไม่ชอบมาพากล เมื่อเจอแล้วก็ส่งเสียงเตือนให้ผู้คนรู้ตัว เพื่อแก้ไขหรือป้องกันไม่ให้ความไม่ชอบมาพากลนั้นสร้างปัญหา และในหลายกรณี สื่อเป็นหัวหอกในการต่อสู้เพื่อความเป็นธรรมอย่างขันแข็ง

ที่กล่าวมานั้น หากเปรียบเทียบกับสภาพการณ์ของสื่อในปัจจุบัน ก็ดูเหมือนว่าจะเป็นเรื่องเพ้อฝัน เป็นคำบอกเล่าในตำนาน นิทาน หรือเรื่องแต่ง เพราะบทบาทของสื่อในปัจจุบันไม่ว่า วิทยุ โทรทัศน์ หนังสือพิมพ์ อันเป็นสื่อกระแสหลัก ส่วนมากแล้วจะมีบทบาทในการให้ความบันเทิงและการโฆษณาประชาสัมพันธ์กิจกรรม ของหมู่มนุษย์ มากกว่าที่จะทำหน้าที่แมลงวันหรือหมาเฝ้าบ้าน ฟาดฟันกับความไม่ชอบมาพากล ความไม่เป็นธรรมในสังคม ผิดกับสื่อสมัยก่อนเป็นอย่างยิ่ง

ที่เป็นเช่นนี้ก็เนื่องจากศัตรูของหมาเฝ้าบ้าน หรือศัตรูของสังคมในปัจจุบันนั้น มีความแตกต่างจากสมัยก่อนเป็นอย่างมาก ซึ่งในสมัยก่อนมีตัวตนชัดเจน ขาวเป็นขาว ดำเป็นดำ จึงทำให้สื่อมีเป้าหมายในการต่อสู้ฟาดฟันได้เต็มที่ ศัตรูที่ว่าก็ได้แก่ รัฐบาลเผด็จการที่ใช้อำนาจไม่เป็นธรรม เอารัดเอาเปรียบประชาชน สร้างความเหลื่อมล้ำในสังคม การฉ้อราษฎร์บังหลวง รวมไปถึงผู้มีอิทธิพล การเอารัดเอาเปรียบของบรรดาพ่อค้านายทุนทั้งหลายต่อแรงงานและเกษตรกร เป็นต้น ซึ่งสื่อสามารถที่จะขุดคุ้ย ตีแผ่ ฟาดฟันความไม่ดีไม่งามดังกล่าวได้ตรงเป้า การใช้อำนาจคุกคามบีบคั้นสื่อก็กระทำอย่างตรงไปตรงมา เช่น การสั่งปิดหนังสือพิมพ์ ปิดแท่นพิมพ์ สั่งจับกุมคุมขังคนทำสื่อ ดังนั้น ในแง่ของการรับมือกับการคุกคาม สื่อก็สามารถเตรียมตัวรับมือได้ สรุปแล้ว ทั้งหมาเฝ้าบ้านและโจรเข้าบ้าน ต่างก็เห็นตัวกัน แยกแยะกันได้อย่างชัดเจน

แต่ในปัจจุบัน สิ่งเหล่านั้นได้กลายเป็นอดีตไปแล้ว โจรเข้าบ้านไม่ได้ปรากฏตัวอย่างชัดเจน บางครั้งก็แปลงกายปะปนเข้ามากับคนในบ้าน บางครั้งก็ปลอมตัวเป็นเจ้าบ้าน หรือบางคราวคนที่เข้ามาอาศัยในบ้านกลายเป็นโจรเสียเอง ทำให้หมาเฝ้าบ้านไม่สามารถแยกแยะโจรกับเจ้าของบ้านและคนในบ้านได้อย่าง ชัดเจนอีกต่อไป

การใช้อำนาจรัฐในการข่มขู่คุกคามสื่อก็ไม่ได้ใช้รูปแบบเดิมๆอีกแล้ว ปัจจุบันไม่มีการสั่งปิดสื่อ แท่นพิมพ์ หรือจับกุมคุมขังคนทำสื่ออีกแล้ว หากแต่ใช้วิธีใหม่ในการข่มขู่คุกคาม เช่น อาจใช้อำนาจผ่านหน่วยงานของรัฐที่มีงบประมาณในการโฆษณาประชาสัมพันธ์ผ่าน สื่อ ให้งดการสนับสนุนสื่อที่เป็นปฏิปักษ์กับรัฐบาล หรือ วิธีการอื่นใดที่จะทำให้สื่อไม่สามารถต่อกรได้อย่างตรงๆ

การทุจริตคอรัปชั่นแม้จะเกิดขึ้นอย่างรุนแรง แต่ก็ไม่ได้ทิ้งร่องรอยไว้ให้สื่อสามารถขุดคุ้ยออกมาตีแผ่ได้ และถึงแม้สื่อจะทำหน้าที่ตีแผ่เรื่องราวออกมาให้สังคมได้รับรู้ ผู้ที่กระทำการทุจริตก็มีวิธีการรับมือกับปัญหาได้อย่างดี มีกระบวนการโต้แย้งเพื่อล้างมลทินให้ตัวเองได้อย่างแนบเนียน กระบวนดังกล่าวนั้นก็รวมไปถึงการใช้สื่อตอบโต้สื่อ สร้างความน่าเชื่อถือให้แก่ตัวเอง

นี่อาจเรียกได้ว่า ศัตรูของหมาเฝ้าบ้านมีความลื่นไหล เปลี่ยนสี แปลงกาย ปรับพฤติกรรมให้เหมือนคนปกติหรือเจ้าของบ้านได้ใกล้เคียงขึ้นมาก จนกระทั่งหมาเฝ้าบ้านไม่สามารถแยกแยะได้ หรือแยกแยะได้ก็ต่อเมื่อสายเกินไป เพราะโจรได้ยกเค้าทรัพย์สินในบ้านไปหมดแล้ว แต่ก่อนโจรผู้ร้ายแสดงความเป็นศัตรูกับหมาเฝ้าบ้านโดยชัดเจน หาทางที่จะทำร้ายให้ตาย บาดเจ็บ หรือเข็ดหลาบ แต่โจรในปัจจุบันอาจแสดงความเป็นมิตรกับหมาเฝ้าบ้าน ทำให้การระแวดระวังลดน้อยลง

สื่อก็ตกอยู่ในสภาพเดียวกันกับหมาเฝ้าบ้าน คือเจอกับสัตรูที่ลื่นไหล บางครั้ง สื่อเองก็กลายเป็นเครื่องมือหรือกระบอกเสียงของบรรดาศัตรูที่ลื่นไหลไปโดย ไม่รู้ตัว เพราะนอกจากจะลื่นไหลแล้ว ศัตรูยังฉลาดหลักแหลม รู้ทันสื่อ จนสามารถใช้วิธีการ “ลับ ลวง พราง” ให้สื่อตกเป็นเครื่องมือได้โดยไม่ทันระวังตัวก็มี

ข้อนี้มองไปก็เห็นได้ไม่ยากนัก นั่นคือ สื่อทั้งหลายในปัจจุบัน ได้ตกเป็นเครื่องมือของนักการเมืองไปแล้ว โดยนักการเมืองอาศัยการทำหน้าที่ของสื่อ ในการโฆษณาประชาสัมพันธ์ผลงานของตัวเอง ทั้งๆที่หลายกรณีเห็นว่าสิ่งที่นักการเมืองพูดนั้นไม่เกิดประโยชน์อะไร ในหลายครั้งหลายคราว แม้นักการเมืองจะด่าสื่ออย่างรุนแรงแบบไม่เกรงใจ แต่สื่อก็ยังทำหน้าที่เป็นกระบอกเสียงอยู่เสมอๆ โดยถ่ายทอดคำพูดเหล่านั้นแทบจะทุกคำ

หรือว่า ในยุคดิจิตอลนี้ ทั้งหมาเฝ้าบ้านและสื่อไทยจะเจอศัตรูที่ลื่นไหลเข้าจริงๆแล้ว?

• วันนักข่าวกับบทความเก่าเล่าใหม่ (0)
• บทความ สมสกุล เผ่าจินดามุข : รอพบทฤษฎี Freeconomics (0)
• Digital Media = Digital Marketing : ใครถึงก่อนได้เปรียบกว่า (1)
• พิธีมอบรางวัล แสงชัย สุนทรวัฒน์ ปี ๒๕๕๒ นายกฯอภิสิทธิ์จะกล่าวปาฐกถาพิเศษ (0)
• 11 ปีรางวัลแสงชัย สุนทรวัฒน์กับก้าวที่ผ่านมาและก้าวที่น่าจะเป็น (0)

ผมจึงตั้งใจว่าจะศึกษาเรื่องนี้เผยแพร่เป็นความรู้ผ่านบล็อก โดยเขียนแนะนำเรื่องนี้เผยแพร่ครั้งแรกใน Blogologynet.com ใครสนใจอ่านได้ตามลิงค์นี้ครับ >> Online Journalism : นิเทศศาสตร์ออนไลน์ คืออะไร<<

เรื่องต่อมาก็คือเรื่อง ชุมชนนักข่าวพลเมือง ผมได้วิเคราะห์ถึงเว็บไซต์ Oknation.net ที่เปิดให้บริการบล็อกฟรีแก่ผู้สนใจทั่วไป ภายใต้แนวคิด “ทุกคนเป็นนักข่าวได้” ปรากฏว่ามีคนสมัครเขียนบล็อกที่นี่เป็นจำนวนมาก ทุกสาขาอาชีพและทุกพื้นที่ทั่วไปก็ว่าได้ แต่วันมีเรื่องราวต่างๆถูกโพสต์ผ่านบล็อกของที่นี่นับพันเรื่อง เป็นเรื่องที่มาจากแหล่งกำเนิดหรือสถานที่เกิดเหตุโดยตรงก็มีสัดส่วนที่สูงมาก โดยผู้รายงานมิใช่นักข่างมืออาชีพ หากแต่เป็นชาวบ้านทั่วไปหรือคนในวิชาชีพอื่น แต่สามารถถ่ายทอดประเด็นและเนื้อหาสาระได้อย่างดี ดังนั้นในทัศนะของผม ที่นี่จึงเป็นแหล่งชุมนุมของนักข่าวพลเมืองที่ยิ่งใหญ่แห่งหนึ่ง รายละเอียดจะเป็นอย่างไร ถ้าสนใจก็คลิกไปอ่านตามลิงก์นี้ >> “โอเคเนชั่นบล็อก” ตัวอย่างกรณีศึกษา “ชุมชนนักข่าวพลเมือง” <<

หากมีเวลาก็ลองไปอ่านดูนะครับ โดยเฉพาะนักศึกษาวิชานิเทศศาสตร์ หรือ สื่อสารมวลชน หรือที่เกี่ยวข้อง น่าจะได้ประโยชน์อยู่บ้าง ผมจะพยายามค้นคว้ามาเผยแพร่เพิ่มเตอมต่อไป เพื่อประโยชน์แห่งสาธารณะตามความตั้งใจในการทำบล็อกครับ

• Blog, Blogger ในฐานะ Citizen Journal, Citizen Reporter (0)

รางวัลแสงชัย สุนทรวัฒน์ ได้ผ่านกาลเวลามาถึง 11 ปีแล้ว และในปี พ.ศ 2552 นี้เป็นปีที่ 12 ครบรอบนักษัตรพอดี แสดงให้เห็นถึงการยอมรับของสังคมวิชาชีพสื่อสารมวลชน และแสดงให้เห็นถึงความตั้งใจจริงของคณะผู้จัดงาน คือสมาคมวิทยุและโทรทัศน์ ที่จะทำให้รางวัลนี้เป็นรางวัลสำคัญอีกรางวัลหนึ่งของวิชาชีพสื่อสารมวลชน เพื่อส่งเสริมและพัฒนามาตรฐานการทำงานให้ดียิ่งขึ้น เพื่อประโยชน์แห่งสาธารณชนตามหลักการและจรรยาบรรณของสื่อสารมวลชน

ตลอด 11 ปีที่ผ่านมา นับได้ว่ารางวัล แสงชัย สุนทรวัฒน์ มีส่วนในการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพของงาน และให้กำลังใจแก่ผู้ทำงานข่าวทั้งทางโทรทัศน์และวิทยุ โดยรางวัลสำหรับสื่อโทรทัศน์แบ่งเป็น 3 ประเภท ได้แก่ ข่าวสืบสวนสอบสวน สารคดีเชิงข่าว และ ข่าวเหตุการณ์ ส่วนวิทยุแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ ข่าวประกอบเสียง และ สารคดีวิทยุ

การแบ่งประเภทรางวัลดังกล่าว ตรวจสอบตามเอกสารบันทึกการมอบรางวัลในแต่ละปีปรากฏว่า มีการมอบรางวัลครบถ้วนทั้งสื่อโทรทัศน์และวิทยุในปี พ.ศ.2546 โดยก่อนหน้านั้นตั้งแต่ปี พ.ศ.2540-2545 มีการมอบรางวัลให้แก่สื่อโทรทัศน์เพียงอย่างเดียว และเมื่อปี พ.ศ. 2549 เป็นต้นมาได้เพิ่มรางวัลสำหรับโทรทัศน์ท้องถิ่นขึ้นมาด้วย

ในแต่ละประเภทรางวัลได้แบ่งย่อยออกเป็นรางวัลยอดเยี่ยมและรางวัลชมเชย มีบางปีที่มอบรางวัลดีเด่นแทนรางวัลยอดเยี่ยมในบางประเภท ด้วยเหตุผลที่คุณภาพของข่าวยังไม่ถึงมาตรฐานของรางวัลยอดเยี่ยม แต่ก็สูงกว่ามาตรฐานของรางวัลชมเชย คณะกรรมการจึงมีมติให้รางวัลดีเด่นแทน ได้แก่ รางวัลดีเด่นสารคดีวิทยุ ปี พ.ศ.2546 รางวัลดีเด่นโทรทัศน์ท้องถิ่น ปี พ.ศ.2549 รางวัลดีเด่นข่าวสืบสวนสอบสวน ปี พ.ศ.2550 รางวัลดีเด่นสารคดีเชิงข่าว ปี พ.ศ.2550 และ รางวัลดีเด่นข่าวประกอบเสียง ปี พ.ศ.2550

ผลงานที่ได้รับรางวัลทั้งหมดนี้คัดเลือกจากผลงานที่สถานีโทรทัศน์และสถานีวิทยุส่งเข้าประกวด จากทั่วประเทศ ในส่วนสถานีโทรทัศน์นั้นมีทั้งจากสถานีโทรทัศน์จากส่วนกลางที่ออกอากาศครอบคลุมทั่วประเทศ และจากสถานีโทรทัศน์เคเบิลทีวีจากส่วนกลางและในท้องถิ่น สถานีวิทยุก็เช่นเดียวกัน มาจากทั้งสถานีวิทยุในส่วนกลางและส่วนท้องถิ่น แสดงให้เห็นว่า ความสนใจที่ผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนในแขนงโทรทัศน์และวิทยุ รู้จักและให้ความสำคัญกับรางวัลนี้ในขอบเขตกว้างขวางทั่วประเทศ

วิธีการคัดเลือกข่าวจากผลงานที่ส่งเข้าประกวดนี้ มีข้อดีคือ เป็นผลงานที่ผ่านการกลั่นกรองมาจากผู้ผลิตแล้ว จึงเชื่อได้ว่าเป็นผลงานที่มีคุณภาพ ทำให้คณะกรรมการสามารถพิจารณาโดยใช้เวลาอันรวดเร็วได้ แต่ข้อเสียก็คือ ยังมีข่าวที่ไม่ได้ส่งเข้าประกวดแต่มีคุณภาพทัดเทียมหรือดีกว่า ทำให้เสียโอกาสที่จะได้รับการยกย่องเพื่อเป็นแบบอย่างของการทำงานแบบมืออาชีพ ดังที่คณะกรรมการตัดสินรางวัลข่าว-สารคดีโทรทัศน์ ประจำปี พ.ศ.2549 ได้ตั้งข้อสังเกตไว้ว่า ผลงานที่ส่งเข้าประกวดไม่มีความหลากหลาย และมาจากเพียงไมกี่แห่งเท่านั้น ทั้งๆที่มีผลงานออกอากาศเป็นจำนวนมาก และมีประเด็นที่น่าสนใจ การถ่ายทำก็ทำได้ดี แต่ไม่ได้ส่งเข้าประกวด ซึ่งข้อสังเกตของคณะกรรมการดังกล่าวนี้ เป็นเรื่องที่สำคัญเป็นอย่างยิ่ง สมควรที่ผู้จัดงานจะได้หาวิธีการแก้ไขเพื่อให้ข่าวที่มีคุณภาพเข้าสู่การพิจารณาเพื่อรับรางวัลนี้อย่างทั่วถึง หรือให้ตกหล่นน้อยที่สุด

เมื่อพิจารณาจากผลงานที่ได้รับรางวัลทั้งหมดโดยไม่แยกประเภท จะเห็นได้ว่า ผลงานที่ได้รับรางวัลนั้นมีเนื้อหาหลากหลายและครอบคลุมประเด็นที่สำคัญของสังคม กล่าวคือ

1.ความหลากหลายของเนื้อหา มีทั้งด้านสังคม เศรษฐกิจ การเมือง สิ่งแวดล้อม การศึกษา สาธารณสุข วิทยาศาสตร์ ซึ่งล้วนแต่เป็นองค์ประกอบที่สำคัญของสังคมทั้งสิ้น

2.ความหลากหลายของพื้นที่และประชากร โดยมีทั้งพื้นที่ในส่วนกลางคือกรุงเทพมหานครและภูมิภาค ทั้งในเขตชุมชนเมืองและชุมชนชนบทนอกเมือง ประชากรที่ได้รับผลกระทบ
จากเหตุการณ์ในข่าวมีหลากหลายสาขาอาชีพ

3.ความหลากหลายของประเด็นข่าว มีทั้งประเด็นความขัดแย้งของประชาชนกับรัฐและความขัดแย้งของชุมชนกับรัฐในประเด็นต่างๆ เช่น สิ่งแวดล้อม เป็นต้น ความขัดแย้งของชุมชนกับองค์กรธุรกิจในเรื่องมลพิษจากอุตสาหกรรม การทุจริตคอรัปชั่นในภาครัฐ การฉ้อโกงและเอารัดเอาเปรียบผู้บริโภค ปัญหาสถานการณ์ในภาคใต้ รวมทั้งข่าวเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในแต่ละวัน ซึ่งทั้งหมดที่กล่าวมานี้ล้วนส่งผลกระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน และความมั่นคงของสังคมมากน้อยแตกต่างกันไป

ดังนั้น จึงกล่าวได้ว่า ผลงานที่ได้รับรางวัลทั้งหมดนี้ เป็นการสะท้อนการทำหน้าที่ของสื่อมวลชนได้เป็นอย่างดี ทั้งในเรื่องการให้ข้อมูลข่าวสาร การให้ความรู้ การให้การศึกษา รวมถึงความพึงพอใจแก่สาธารณชนผู้รับสาร ได้รับประโยชน์จากข่าวสารทั้งหลายเหล่านี้ และเป็นการยืนยันการทำหน้าที่ของสื่ออย่างตรงไปตรงมา โดยยึดมั่นในข้อเท็จจริง ภายใต้หลักแห่งจรรยาบรรณและจริยธรรมแห่งวิชาชีพสื่อสารมวลชน ที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งก็คือ ข่าวและสารคดีที่ได้รับรางวัลย่อมถือเป็นบันทึกเหตุการณ์ของสังคม ที่จะกลายเป็นประวัติศาสตร์อันทรงคุณค่าให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาเรียนรู้เพื่อใช้ประโยชน์ต่อไป

อย่างไรก็ดี รางวัลนี้ก็มีข้อจำกัดอยู่หลายประการ โดยเฉพาะเรื่องความหลากหลายและคุณภาพของผลงานที่ส่งเข้าประกวด โดยในบางปีรางวัลบางประเภทมีผลงานส่งเข้าประกวดน้อยทำให้ขาดความหลากหลาย บางปีมีผลงานเข้าประกวดมากแต่ขาดความลุ่มลึก ผลของข้อจำกัดนี้ได้สะท้อนผ่านจำนวนผู้ได้รับรางวัลแต่ละประเภท ซึ่งปรากฏว่า ไม่มีผู้สมควรได้รับรางวัลยอดเยี่ยมอันเป็นรางวัลสูงสุดมากที่สุด เช่นในปี พ.ศ.2546 รางวัลยอดเยี่ยมทั้งโทรทัศน์และวิทยุที่มีอยู่ 5 รางวัล มีผู้ได้รับเพียง 1 รางวัลคือสารคดีเชิงข่าวของโทรทัศน์เท่านั้น ในบางปีรางวัลบางประเภทไม่มีผู้ได้รับรางวัลทั้งรางวัลยอดเยี่ยมและรางวัลชมเชย ส่วนในปีล่าสุดคือ พ.ศ.2550 รางวัลยอดเยี่ยมสารคดีวิทยุไม่มีใครได้รับรางวัล ส่วนรางวัลอื่นๆมีผู้ได้รับทุกประเภท

นับตั้งแต่เริ่มมอบรางวัลปีแรกมาจนถึงปัจจุบัน คณะกรรมการได้แสดงความเห็นไว้เพื่อเป็นแนวทางในการแก้ไข ปรับปรุง พัฒนาคุณภาพของงานไว้อย่างน่าสนใจยิ่ง โดยเฉพาะได้ชี้เห็นถึงจุดอ่อนหรือจุดด้อยของผลงานที่ส่งเข้าประกวดโดยรวมในแต่ละปี ซึ่งสรุปได้พอสังเขปดังนี้

1. ประเด็นที่นำเสนอ หลายเรื่องยังขาดความชัดเจน หรือนำเสนอไม่ตรงประเด็น เนื้อหาไม่สอดรับกับประเด็นที่นำเสนอ โดยเฉพาะข่าวสืบสวนสอบสวนและสารคดีข่าว ทำให้ขาดความดึงดูดใจ

2.ข้อมูลแวดล้อม หลายเรื่องขาดรายละเอียด ไม่มีความลุ่มลึก ไม่สามารถเจาะลงไปถึงรากเหง้าของประเด็นปัญหาที่เป็นข่าว ทำให้ลดความน่าเชื่อถือ

3.การผลิต หลายเรื่องคุณภาพการผลิตไม่ดีพอ ทั้งภาพ เสียง ไม่สมบูรณ์ การตัดต่อ การจัดวางเนื้อหา ไม่สมดุลสอดคล้องกัน ทำให้ลดคุณค่าของข่าวลง

4.บทบาทของสื่อมวลชน ที่เกี่ยวเนื่องกับจรรยาบรรณและจริยธรรมของสื่อมวลชน โดยเฉพาะเรื่องความเป็นกลาง เพราะหลายเรื่องสื่อมวลชนวางตำแหน่งของตัวเองไว้อย่างหมิ่นเหม่ชวนให้เข้าใจได้ว่าอยู่ข้างฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด เสี่ยงที่จะตกเป็นเครื่องมือของคู่กรณีที่มีความขัดแย้งกัน โดยเฉพาะในกรณีที่ความขัดแย้งนั้นมีคู่กรณีเป็นฝ่ายประชาชนกับรัฐ บางครั้ง การนำเสนอข้อมูลที่โน้มเอียงไปทางภาครัฐ ทำให้สื่อกลายเป็นกระบอกเสียงหรือเครื่องมือประชาสัมพันธ์ให้ฝ่ายรัฐโดยไม่ตั้งใจ ซึ่งในประเด็นนี้ คณะกรรมการได้ให้ข้อสังเกตไว้หลายครั้ง

แม้จุดอ่อนทั้งสี่ประการที่ยกมานี้จะเป็นการพิจารณาจากเนื้อหาของผลงานเฉพาะที่ส่งเข้าประกวดรางวัลเท่านั้น แต่ก็ถือได้ว่าเป็นตัวแทนของผลงานที่เผยแพร่ทั้งหมดได้เช่นกัน ดังนั้นจึงพอจะอนุมานได้ว่า คุณภาพของผลงานโดยรวมในมุมมองของคณะกรรมการนั้น มีจุดอ่อนดังกล่าว ซึ่งสมควรที่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการสร้างสรรค์งานข่าวทุกประเภท จะได้นำไปเป็นแนวทางในการแก้ไขปรับปรุงและพัฒนาผลงานของตน แม้จะส่งเข้าประกวดรางวัลหรือไม่ก็ตาม

การก่อตั้งรางวัลแสงชัย สุนทรวัฒน์ นับเป็นก้าวแรกที่สำคัญในการสร้างสรรค์รางวัลเพื่อการส่งเสริมและพัฒนาวิชาชีพสื่อมวลชนขึ้นมาอีกรางวัลหนึ่ง แม้จะยังไม่ชัดเจนว่าได้ก่อให้เกิดความตื่นตัวในหมู่ผู้ทำงานสื่อสารมวลชนสาขาโทรทัศน์และวิทยุ จนนำไปสู่การพัฒนารูปแบบ เนื้อหาการนำเสนอข่าวอย่างมีนัยยะสำคัญ แต่โดยหลักการ วัตถุประสงค์ และเป้าหมายของรางวัล ก็มุ่งที่จะมีส่วนในการพัฒนาคุณภาพของผลงานและคนทำงานสื่อนั่นเอง ดังนั้น สิ่งที่ผู้รับผิดชอบจะต้องทำเป็นก้าวต่อไปก็คือ การทำให้รางวัลเป็นที่ยอมรับของคนทำงานสื่อมวลชนมากยิ่งขึ้น สร้างแรงจูงใจให้ต้องการมีส่วนร่วมในกิจกรรมรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง และทำให้รางวัลนี้เป็นรางวัลที่ผู้ได้รับรู้สึกเป็นเกียรติและมีความภาคภูมิใจ มีแรงบันดาลใจให้สร้างสรรค์งานที่ดียิ่งขึ้นต่อไป

หนทางที่จะสร้างให้รางวัลแสงชัย สุนทรวัฒน์ เป็นรางวัลที่ยิ่งใหญ่ในวงการสื่อมวลชนไทยได้นั้น หน่วยงานที่รับผิดชอบในปัจจุบันคือสมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ คงยากที่จะผลักดันให้เกิดขึ้นโดยลำพังได้ หนทางที่น่าจะเป็นไปได้ก็คือ การปรับปรุง เปลี่ยนแปลงกฎเกณฑ์ในการทำงานให้เหมาะสมกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปจากเมื่อครั้งเริ่มแรก รวมถึงแสวงหาความร่วมมือ การสนับสนุนจากองค์กรอื่นๆทั้งภาครัฐและองค์กรวิชาชีพสื่อสารมวลชนด้วยกันเอง หรือองค์กรอื่นใดที่พร้อมจะสนับสนุนให้เกิดการพัฒนางานสื่อสารมวลชนให้ก้าวหน้า เพื่อประโยชน์แห่งสาธารณะร่วมกัน ซึ่งจะขอเสนอแนวทางไว้เพื่อพิจารณาในที่นี้ คือ

1. การพิจารณาผลงานเพื่อมอบรางวัลที่ผ่านมาคัดเลือกจากผลงานที่ส่งเข้าประกวด ซึ่งทำให้มีข้อจำกัดในเรื่องคุณภาพและความหลากหลาย ดังที่คณะกรรมการได้ตั้งข้อสังเกตไว้ ดังนั้น นอกจากจะพิจารณาจากผลงานที่ส่งเข้าประกวดแล้ว หากคณะกรรมการเห็นว่าผลงานอื่นใดมีคุณภาพได้มาตรฐาน ก็สมควรที่จะนำมาพิจารณาด้วย

2. เผยแพร่ผลงานที่ได้รับรางวัลในแต่ละปีให้เป็นที่รับรู้แก่สาธารณชนผ่านช่องทางต่างๆ รวมไปถึงร่วมมือกับสถาบันการศึกษาที่มีการเรียนการสอนหลักสูตรสื่อสารมวลชน จัดกิจกรรมเผยแพร่ผลงานให้นักศึกษาวิชาสื่อสารมวลชนได้มีโอกาสชมผลงาน เพื่อเป็นตัวอย่างและแนวทางในการทำงาน และกิจกรรมอื่นๆที่เหมาะสม

3. แสวงหาความร่วมมือกับหน่วยงานต่างๆ เช่น ภาครัฐ อันได้แก่ รัฐบาล องค์การสื่อสารมวลชนแห่งประเทศไทย (อส.มท.) องค์กรวิชาชีพสื่ออื่นๆ สนับสนุนการจัดกิจกรรมในโอกาสมอบรางวัล โดยอาจจัดเป็นมหกรรมสื่อสารมวลชน หรือ สัปดาห์สื่อสารมวลชน หรือจัดงานรำลึกถึงแสงชัย สุนทรวัฒน์ มีกิจกรรมรูปแบบต่างๆเช่น นิทรรศการสื่อสารมวลชน สัมมนาเรื่องผลงานที่ได้รับรางวัลที่ผ่านมา เสวนาวิเคราะห์วิจารณ์ผลงานที่เข้ารอบในปีปัจจุบัน มีการแสดงผลงานที่ได้เข้ารอบให้ผู้สนใจได้รับชมและฟัง ก่อนพิธีประกาศมอบรางวัล เป็นต้น ซึ่งจะช่วยให้เกิดการรับรู้และการตื่นตัวทั้งในหมู่คนทำงานและสาธารณชนที่สนใจ

4.ให้ความสำคัญแก่สื่อท้องถิ่นทั้งโทรทัศน์และวิทยุที่มีอยู่เป็นจำนวนมาก ด้วยการจัดกิจกรรมมอบรางวัลในส่วนภูมิภาค หรือให้โอกาสสื่อท้องถิ่นเข้ามานำเสนอผลงานในกิจกรรมที่จัดขึ้นในพิธีมอบรางวัลตามข้อ 3 ซึ่งจะเป็นการส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาคุณภาพของสื่อท้องถิ่นอีกทางหนึ่ง

ทั้งหมดนี่เป็นแนวทางที่ขอเสนอไว้เพื่อให้ผู้เกี่ยวข้องได้พิจารณาตามแต่จะเห็นสมควร
ตลอดระยะเวลา 11 ปีที่รางวัลแสงชัย สุนทรวัฒน์ เกิดขึ้นนั้น นับได้ว่าเป็นความตั้งใจอันดียิ่งของบุคคลในสาขาวิชาชีพสื่อมวลชน ที่ต้องการส่งเสริมและพัฒนาผลงานให้มีคุณภาพเพื่อสร้างประโยชน์แก่สาธารณชน นอกเหนือจาการรำลึกถึงและเชิดชูเกียรติแก่นายแสงชัย สุนทรวัฒน์ อดีตผู้อำนวยการองค์การสื่อสารมวลชนแห่งประเทศไทย (อส.มท.) ดังนั้น ก้าวต่อไปของรางวัลแสงชัย สุนทรวัฒน์ ย่อมเป็นการก้าวไปสู่การยกระดับคุณภาพและมาตรฐานผลงานของสื่อมวลชน ยกระดับบุคลากรในวิชาชีพสื่อมวลชนให้เป็นมืออาชีพ เช่นเดียวกับนายแสงชัย สุนทรวัฒน์ ผู้ได้รับการยอมรับว่าเป็นสื่อมวลชนคุณภาพและเป็นผู้บริหารงานสื่อมืออาชีพที่ได้สร้างคุณูปการอันใหญ่หลวงแก่วงการสื่อมวลชนไทย.

หมายเหตุ :บทความนี้เขียนขึ้นในวาระ 12 ปีการจากไปของ แสงชัย สุนทรวัฒน์ อดีตผู้อำนายการ อส.มท. และ 11 ปีการมอบรางวัลแสงชัย สุนทรวัฒน์ ตีพิมพ์ในหนังสือที่ระลึกรางวัลแสงชัย สุนทรวัฒน์ 2552 โดยสมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย สนใจรับหนังสือ ติดต่อที่สมาคมฯ โทร.02 243 8479 เว็บไซต์ www.thaibja.org

[หากเห็นว่าบทความนี้มีประโยชน์ สามารถนำไปเผยแพร่ต่อได้โดยอ้างอิงผู้เขียนและแหล่งที่มา ไม่อนุญาตินำไปแสวงหารายได้ด้วยวิธีการใดๆ ยกเว้นการนำไปเผยแพร่ในบล็อกที่มีโฆษณาอยู่แล้ว หากมีจิตศรัทธาสนับสนุนบล็อกนี้ร่วมบริจาคได้โดย คลิกที่นี่ ขอบคุณครับ]

• เรื่องประหลาดกับสื่อฉลาดๆและสื่อโง่ๆ (10)
• “สื่อยุคดิจิตอล: หรือถึงคราวหมาเฝ้าบ้านเจอศัตรูที่ลื่นไหลจริงๆ” (0)
• ดิจิตอลมีเดียรุกสื่อสิ่งพิมพ์ เอาคลิปวิดีโอใส่ในนิตยสาร (2)
• Blog and Blogger จะเป็นผู้เปลี่ยนแปลงโลก? (0)
• วันนักข่าวกับบทความเก่าเล่าใหม่ (0)

การสูญเสีย นายแสงชัย สุนทรวัฒน์ ผู้อำนวยการ องค์การสื่อสารมวลชนแห่งประเทศไทย(อ.ส.ม.ท.) โดยถูกลอบสังหารเมื่อ ๑๑ เมษายน พ.ศ. ๒๕๓๙ นับเป็นการสูญเสียบุคคลสำคัญในวงการสื่อสารที่มีบทบาทสำคัญในการพัฒนา อ.ส.ม.ท. ให้ก้าวสู่ยุคใหม่ ทั้งด้านเทคโนโลยีและการทำหน้าที่สื่อมวลชนเพื่อผลประโยชน์ของสาธารณะ ส่งผลสะเทือนถึงสื่อมวลชนโดยรวมของประเทศ ที่มีการปรับตัวไปสู่ยุคแห่งการใช้ข้อมูลข่าวสารอย่างเต็มตัว หลังจากที่ อ.ส.ม.ท. ภายใต้การนำของ นายแสงชัย สุนทรวัฒน์ สร้างความเปลี่ยนแปลงทั้งรูปแบบและเนื้อหาของการเผยแพร่ข่าวสารผ่านโทรทัศน์และวิทยุในเครือข่าย อ.ส.ม.ท.ทั่วประเทศ

หลังจากนายแสงชัย สุนทรวัฒน์ เสียชีวิต มีการจัดตั้งรางวัล แสงชัย สุนทรวัฒน์ ขึ้นเพื่อสนับสนุนส่งเสริมการทำงานของสื่อมวลชน ซึ่งเป็นวิชาชีพที่ทำประโยชน์แก่สังคมทั้งทางตรงลางอ้อม ในปี พ.ศ.๒๕๕๒ นี้รางวัล แสงชัย สุนทรวัฒน์ ก้าวสู่ปีที่ ๑๒ ภายใต้การรับผิดชอบของสมาคมผู้สื่อข่าวโทรทัศน์และวิทยุแห่งประเทศไทย ซึ่งมีการคัดเลือกข่าวโทรทัศน์และวิทยุทั้งส่วนกลางและส่วนท้องถิ่น ให้รับรางวัลหลายประเภท ดังเช่นที่เคยเป็นมาทุกปี

งานประกาศผลรางวัลแสงชัย สุนทรวัฒน์ ปีนี้ซึ่งจะมอบให้ข่าวประเภทต่างๆที่เผยแพร่ในปี ๒๕๕๑ จะจัดขึ้นในวันศุกร์ที่ ๑๐ เมษายน ๒๕๕๒ เวลา ๙.๓๐ – ๑๐.๓๐ น. ที่ ห้องบอลรูม ๑ ชั้น ๓ โรงแรมดิเอมเมอรัลด์ โดยเปิดให้ลงทะเบียนเวลา ๘.๓๐ น. พร้อมชมนิทรรศการเกียรติประวัติ แสงชัย สุนทรวัฒน์ ก่อนจะเข้าพิธีมอบรางวัล และมีการบันทึกเทปเพื่อออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์โมเดิร์นไนน์ทีวี เวลา ๑๔.๐๐-๑๕.๐๐ น.

นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรีจะมากล่าวปาฐกถาพิเศษเรื่อง“เสรีภาพสื่อวิทยุ-โทรทัศน์ไทยภายใต้รัฐบาลอภิสิทธิ์” จากนั้นจะเป็นพิธีลงนามในบันทึกความเข้าใจประกาศเจตนารมณ์จัดตั้ง “สภาวิชาชีพข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย”ด้วย

ผู้สนใจสามารถเข้าร่วมงานตามวันเลาดังกล่าวได้ โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใดๆ และหากเห็นว่ามีประโยชน์ก็ขอให้ช่วยเผยแพร่ต่อๆกันไปด้วยครับ.

• “สื่อยุคดิจิตอล: หรือถึงคราวหมาเฝ้าบ้านเจอศัตรูที่ลื่นไหลจริงๆ” (0)
• 11 ปีรางวัลแสงชัย สุนทรวัฒน์กับก้าวที่ผ่านมาและก้าวที่น่าจะเป็น (0)

ในเมื่อกติกาเขียนไว้อย่างเจนแล้วว่า รัฐมนตรีได้รับเสียงไว้วางใจแล้วก็ต้องทำงานต่อไป มีเหตุอันใดจึงต้องถูกปรับออก ทำไมจะต้องถามเรื่องนี้กับนายกรัฐมนตรี ประชาชนไทยเป็นอะไรไปหรือ ไม่เข้าใจกฎ กติกา ขนาดนี้เชียวหรือ โดยเฉพาะประชาชนที่เรียกกันว่าสื่อมวลชน ซึ่งเป็นต้นเรื่องคือเป็นผู้ถามคำถามนี้ต่อนายกรัฐมนตรี หลังการลงคะแนนเสียงเสร็จสิ้นลง  

นี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่ประชาชนที่เรียกว่าสื่อ ถามคำถามที่อาจจะเรียกกันได้ว่าโง่ๆ  ทั้งๆที่รู้คำตอบอยู่แล้วว่านายรัฐมนตรีต้องตอบว่าไม่มีการปรับออก ประชาชนทั่วไปทั้งเสื้อแดง เสื้อเหลือง พวกที่รักทักษิณ พวกที่รักอภิสิทธิ์ ก็รู้ว่า คำตอบนายกรัฐมนตรีจะเป็นเช่นไร ถึงกระนั้นก็ถามอยู่ได้ 

เมื่อหลายวันก่อนก็เกิดขึ้นครั้งหนึ่ง คือเรื่องการโฟนอินของอดีตนายกรัฐมนตรีที่ใครก็รู้ว่าเป็นใคร ประชาชนที่เรียกว่าสื่อมวลชนก็ถามนายกรัฐมนตรีตั้งหลายครั้งว่ามีความคิดเห็นอย่างไรต่อการโฟนอิน จนนายกรัฐมนตรีต้องถามกลับว่า “มีเรื่องอื่นอีกไหมครับ” แต่ก็ยังถามอยู่อีก 

แบบนี้จึงไม่ต้องสงสัยเลยว่า ทำไม พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรีที่กำลังหลบหนีคดีอยู่นั้น สามารถครองพื้นที่สื่อได้ทุกวัน ก็เพราะประชาชนที่เรียกว่าสื่อมวลชนให้ความสนใจอยู่นั่นเอง  

หากแม้นคิดว่า พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร กำลังดำเนินการทำร้ายคนอื่น สร้างความชอบธรรมแก่ตนเอง ด้วยการครองพื้นที่สื่อเพื่อส่งข้อมูลข่าวสารที่ผิดๆให้แก่ประชาชน สื่อทั้งหลายก็รู้และวิพากษ์วิจารณ์ว่าการกระทำแบบนี้ไม่เหมาะสม แต่แล้วก็ยังเกาะติดการโฟนอิน นำคำพูดมาลงกันแทบจะทุกคำพูดอยู่ทุกครั้ง 

ถ้าเห็นว่าการกระทำของคนๆหนึ่งไม่ดี แล้วทำไมต้องรายงานกันแบบเต็มเหยียดอย่างนั้นด้วยเล่า  

จริงอยู่ว่าเป็นการทำหน้าที่ของสื่อ ที่จะต้องรายงานข้อมูลข่าวสารให้สาธารณชนได้รับรู้ แต่สื่อก็มีเอกสิทธิ์ในการตัดสินใจอยู่มิใช่หรือ ถ้าเรื่องไหนที่เห็นว่าไม่เหมาะสม จะสร้างความสับสนอลเวงก็มีสิทธิ์จะไม่ลงได้ ก็หลักการ Gate Keeper นั่นไง หรือว่าจำไม่ได้ หรือว่าขี้เกียจใช้ หรือปล่อยไว้ในตำราตั้งแต่วันเรียนจบทั้งนักข่าวทั้งบรรณาธิการ  

เมื่อผู้รักษาประตูแห่งสาธารณะเป็นเช่นนี้ เรื่องประหลาดๆก็คงเกิดขึ้นอีกต่อไป เพราะผู้รักษาประตูทำเรื่องประหลาดๆเสียเอง   

ต่อไปอาจจะถามคำถามประหลาดๆจนนายกรัฐมนตรีต้องถามเองแล้วตอบเองสื่อจะได้ไม่ต้องเปลืองสมองคิดให้เหนื่อย 

ต่อไปอาจจะได้ชมภาพหัวคนห้อยต่องแต่งเหมือนที่สะพานพระรามแปดจากที่ไหนอีกก็เป็นได้ ทั้งผ่านสื่อสิ่งพิมพ์และสื่อโทรทัศน์  

อีกหน่อยก็อาจจะได้ชมภาพใครสักคนเอาปืนจ่อยิงหัวคนเลือดสาดกระจายเหมือนภาพจากกล้องวงจรปิดที่ลานจอดรถในจังหวัดปราจีนบุรีทั้งในสื่อสิ่งพิมพ์และสื่อโทรทัศน์แบบซ้ำแล้วซ้ำเล่า เช้า สาย บ่าย เย็นค่ำก็เป็นได้  

อีกหน่อยก็คงเห็นรายการคุ้ยข่าว ค้นข่าว เล่าข่าว ทางสถานีโทรทัศน์ โดยผู้ค้น ผู้คุย ผู้เล่า เอาความเห็นเข้าว่าเหมือนเทวดาผู้รู้ทุกเรื่อง ทั้งเช้า สาย บ่าย ค่ำ  

สื่อมีเสรีภาพในการนำเสนอข่าวสาร มีอิสระในการทำหน้าที่ ก็จริงอยู่ แต่ก็ไม่ใช่ว่าไร้ขอบเขต ผมในฐานะผู้รับข่าวสารจากสื่อก็ได้ประโยชน์เป็นอันมาก แต่เรื่องหลายเรื่องก็เห็นว่าสื่อไม่น่าจะทำ เช่น การตั้งคำถามซ้ำๆซากๆกับนักการเมือง ประเภทว่า คนนั่นด่าคนนี้ คนนี้พูดอย่างนี้แล้วไปถามคนนั้น ไม่น่าจะมีแล้ว น่าจะถามคำถามที่ทำให้นักการเมืองได้ใช้สติปัญญาตอบหน่อยครับ 

โปรดอย่าถามเลยว่าจะปรับรัฐมนตรีออกจากตำแหน่งหรือไม่ เพราะรัฐมนตรีทุกคนได้รับความไว้วางใจตามกติกาแล้ว แต่โปรดถามนายกรัฐมนตรีว่า เมื่อได้รับความไว้วางใจแล้ว ท่านจะทำอย่างไรจึงจะพิสูจน์ได้ว่า ไม่ใช่ได้คะแนนเพราะพวกมากลากไป หรือถามว่า จะพิสูจน์ข้อกล่าวหาของฝ่ายค้านอย่างไรนอกเหนือจากการได้คะแนนเสียงในสภาแล้ว  และอีกมากมายสารพัดคำถามที่เกี่ยวกับการบริหารราชการแผ่นดิน แทนที่จะเสาะหาว่าคะแนนเสียงที่ไว้วางใจรัฐมนตรีต่างประเทศหายไปไหน หรือเรื่องปรับรัฐมนตรีต่างประเทศออก  

โปรดถามพรรคฝ่ายค้านว่า ในเมื่อผลการลงคะแนนออกมาเช่นนี้แล้ว จะตรวจสอบรัฐบาลอย่างไรต่อไป หรือจะทำอย่างไรจึงจะพิสูจน์ได้ว่า ไม่ได้ทำเพื่อ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร อย่างที่มีคนกล่าวหา หรือจะอธิบายอย่างไรจึงจะทำให้ประชาชนทั้งประเทศเชื่อว่าฝ่ายค้านทำเพื่อประโยชน์ของประชาชนจริงๆ

ถามไปเถอะครับ คำถามพวกนี้ ผมอยากทราบคำตอบของนักการเมือง คนอีกเป็นจำนวนมากก็คงอยากทราบเช่นกัน เพราะเป็นเรื่องเกี่ยวข้องกับผลประโยชน์ของสาธารณชน คือประเทศชาติและประชาชนทุกคน รวมถึงประชาชนที่เรียกว่าสื่อด้วย  

คำถามเรื่องที่ผมเสนอไปนั้น คงไม่ยากเกินสติปัญญาของนักการเมือง หรือถ้าตอบไม่ได้ก็จะได้รู้ว่านักการเมืองนั้นโง่จริง เจอคำถามฉลาดๆจากสื่อแล้วต้องใบ้รับประทาน 

ลองดูสิครับ ถามให้ได้นายกรัฐมนตรีงงไปเลย เหมือนตอนที่สื่อทำท่างงๆเมื่อนายกรัฐมนตรีถามกลับมาว่า “มีเรื่องอื่นอีกไหมครับ” นั่นแหละ  

อย่าลืมสิคุณภาพของสื่อมวลชนนั้นสะท้อนคุณภาพของสังคม ถ้าสังคมไหนมีสื่อมวลชนฉลาดๆ สังคมก็ฉลาดไปด้วย นี่เป็นความเชื่อและความภาคภูมิใจของสื่อมวลชนไม่ใช่หรือ  

อย่างไรก็ตาม ถึงจะดูเหมือนว่าสื่อไม่น่าทำเรื่องไม่ฉลาดบ่อยๆ แต่ผมคาดหวังว่าจะได้รับรู้เรื่องฉลาดๆจากสื่ออยู่นะครับ.

                                                         ***

ปรับปรุงจากเรื่อง :
กติกามีอยู่ชัดเจน ทำไมสื่อจึงถามถึงการปรับรัฐมนตรีต่างประเทศออกจากตำแหน่งและเรื่องอื่นๆอีกจิปาถะ  ที่เผยแพร่ใน http://www.oknation.net/blog/yootoop/2009/03/22/entry-1

• Blog and Blogger จะเป็นผู้เปลี่ยนแปลงโลก? (0)
• วันนักข่าวกับบทความเก่าเล่าใหม่ (0)
• การเมืองเรื่องประหลาด : ไม่อยากเป็นผู้นำฝ่ายค้านแต่อยากเป็นนายกรัฐมนตรี (0)
• ข่าวสดๆ ข่าวคาวๆ ข่าวฉาวโฉ่ : ใครเป็นเหยื่อที่แท้จริง (0)
• Big Blog : Suthichai yoon – ดูคนใหญ่มาเดินในบล็อก (0)